Blog Crystal Ziel: Het risico op chronische stress

Blog Crystal Ziel: Het risico op chronische stress

In mijn 15 jaar ervaring als specialist stress-sensitief werken heeft het mij altijd verbaasd dat het thema in de hoek van armoede en schulden is gebleven. Begrijp me niet verkeerd, zo begon het ook bij mij. Toen ik actief werd binnen de armoedebestrijding, nam ik mijn ervaringen met armoede en de ervaringen van anderen mee. Aan professionals en vrijwilligers legde ik uit wat armoede met het denken en doen van mensen doet, iets wat ik later wist te onderbouwen vanuit de neuropsychologie.

Ook de wetenschap begon in deze hoek. Veel van wat we weten over chronische stress komt uit onderzoeken naar mensen in armoede en/of met schulden. Nederlandse onderzoekers namen deze kennis mee en introduceerden de term ‘stress-sensitieve dienstverlening’. Binnenlandse onderzoeken toonden ons dat het brein van mensen met hoge schulden te maken heeft met chronische stress en dat daarom onze reguliere aanpak vaak niet werkt; iets waar ik vanuit de praktijk over mee kon praten.

Inmiddels weten we dat heel veel doelgroepen het risico lopen op chronische stress, waaronder mantelzorgers, ex-gedetineerden, mensen met een beperking en mensen die worden gediscrimineerd. En dan raken we ineens het thema inclusie. Want wil je dat deze groepen mensen (en meer) goed mee kunnen doen aan de maatschappij, dat ze onderdeel zijn van en geen onnodige obstakels hebben, ontkom je dan aan het thema stress?

Een voorbeeld: een man die ik ken solliciteerde bij een inclusieve werkgever. Dit bedrijf deed er van alles aan om zo inclusief mogelijk te zijn. Zo maakten ze gebruik van een objectieve werving- en selectiemethode – elke kandidaat kreeg dezelfde vragen in dezelfde volgorde met evenveel tijd om te antwoorden. Alle vragen waren gericht op competenties en geen enkele op een zogeheten ‘klik’. Prachtig zou je denken. Helaas verliep het sollicitatieproces voor de man iets minder ideaal.

Meneer maakt gebruik van een elektrische rolstoel. Hij heeft een aangepaste bus waar deze rolstoel in kan en waarmee hij zelfstandig met eigen vervoer overal kan komen. Zijn leven is, vanwege zijn beperking, een beetje ingewikkeld en vaker wel dan niet zorgt dit voor stress. Die stress heeft negatieve gevolgen. Zo kan hij tijdelijk niet zo goed nadenken of op voorbeelden komen. Kan hij tijdelijk zaken moeilijker overzien en voelt hij zich angstig en alert terwijl er eigenlijk niks aan de hand is. Om die reden vertrok de man ruim op tijd naar de sollicitatie – om onnodige stress te voorkomen. Helaas had hij niet alles zelf in de hand.

De parkeergarage van het bedrijf bleek redelijk vol. Met moeite wist de man zijn wagen te parkeren en met de elektrische rolstoel naar buiten te komen. De stress sluimerde al rond de oppervlakte. Het werd iets groter toen hij nergens een ingang kon vinden die niet naar een trap leidde. Hoe moest hij naar boven? Gelukkig was er een vriendelijke medewerker die hem via de personeelsingang naar binnenliet en naar de receptie begeleidde. Al redelijk aan de late kant en met de stress al hoog zitten, wachtte hij tot hij voor de sollicitatie werd opgehaald. De medewerker die hem kwam halen wist niet hoe naar de juiste ruimte te komen zonder een trap te gebruiken. Minstens tien minuten was er nodig om een route te vinden. Eenmaal binnenkreeg de man niet de ruimte even te landen, maar startte de sollicitatie direct. Immers, ze waren al verlaat. De man kreeg te horen dat hij exact vier minuten had voor elke vraag en dat was de druppel die de emmer deed overlopen.

Zijn reis naar de sollicitatieruimte toe was lichamelijk zwaar geweest en had hem veel stress opgeleverd. Resultaat was dat hij dichtklapte en, zo zei hij later zelf, de meest slechte sollicitatie ooit had. Niet alleen was hij niet tot zijn recht gekomen, hij was daar niet eens in de buurt geweest. De inclusieve aanpak bleek excluderend waar er geen ruimte was voor het omgaan met stress.

Deze sollicitatie is een voorbeeld en zo heb ik er talloze: over de begeleiding van ex-gedetineerden, over de werkstress van langdurig mantelzorgers, over het slechter functioneren van mensen die structureel worden gediscrimineerd, over de reacties van jonge alleenstaande ouders, over de angst en het verdriet van mensen in armoede, te veel voorbeelden voor één blog.

Er zijn drie hoofdredenen waarom ik het bizar vind dat we in Nederland niet meer doen met stress-sensitieve aanpakken:

1. We doen mensen tekort door een beroep te doen op een brein in de overleefstand;
2. We doen onszelf tekort doordat we onze doelen niet halen wanneer ze onvoldoende aansluiten bij mensen met chronische stress;
3. We doen de samenleving tekort door niet te investeren in een aanpak die uiteindelijk ALTIJD geld bespaart en door niet te investeren in mensen die onderdeel van deze samenleving zijn.

Hierdoor creëren we zwakke schakels en daarmee bedoel ik niet de mensen met chronische stress, maar de zwakke plekken in ons systeem. We negeren dat onze maatschappij steeds meer stress met zich meebrengt voor steeds meer mensen en dat dit negatieve gevolgen heeft voor die mensen én voor de maatschappij. Denk maar eens aan het verzuim dat je voorkomt, de doelen die je als gemeente behaalt, de mensen die weer participeren.

Stress-sensitief werken is geen methode, maar een benadering bestaande uit meerdere onderdelen. Voor mij betekent dit dat er altijd ruimte moet zijn voor perspectief, want perspectief is de basis van alle groei.

Momenteel geef ik 500 exemplaren weg van mijn boek Perspectief! over stress-sensitief werken binnen gemeenten (ook heel geschikt voor maatschappelijke- en zorgorganisaties en onderwijs). Dat doe ik omdat ik het belangrijk vind dat steeds meer mensen begrijpen wat stress-sensitief werken is en hoe belangrijk het is dit in de brede zin mee te nemen. Voor mensen die op zoek zijn naar verdieping, is er de opleiding tot Stress-Sensitief Werker©, een opleiding waar er ook ruimte is voor het leren omgaan met de eigen stress.

Wil je meer weten over dit onderwerp en hoe het samengaat met thema’s als inclusie, zorg en veiligheid, nazorg ex-gedetineerden, onderwijs en meer? Neem dan contact met me op via info@partnersinperspectief.nl. Hieronder vind je de link naar het gratis boek en meer.

Het belangrijkste dat ik je vandaag wil meegeven is dat het risico op chronische stress bij zoveel meer groepen leeft dan we vaak denken. Je maakt impact door hier aandacht voor te hebben en het verschil door het voor te leven. Laten we samen bijdragen aan een samenleving waar perspectief en inclusie het uitgangspunt zijn!

 

Link gratis boek: https://arbovitaecom.plugandpay.nl/checkout/perspectief-1764234657

Link gratis Routekaart Stress-Sensitieve Dienstverlening: https://arbovitaecom.plugandpay.nl/checkout/routekaart

Link opleiding Stress-Sensitief Werker©: https://arbovitaecom.plugandpay.nl/checkout/opleiding-stress-sensitief-werker-ai-p4jfl

Link Toolkit Stresssignalen & Interventies: https://arbovitaecom.plugandpay.nl/checkout/toolkit-stresssignalen-interventies-download