Blog Crystal Ziel – Overtuigingen

Overtuigingen

Overtuigingen, we hebben ze allemaal en ze bepalen voor een groot deel ons gedrag. Al vroeg in onze kindertijd zijn overtuigingen gevormd over onszelf en onze omgeving. Wanneer we een nieuwe gebeurtenis op ons pad krijgen, interpreteren we die gebeurtenis door de lens van onze overtuigingen en kiezen we gedrag dat die in stand houdt. Dit hoeft zeker niet in positieve zin te zijn. Als ik als kind continu werd bekritiseerd, zal ik als volwassene de meeste interacties met anderen interpreteren als kritiek. Vraagt mijn partner om hulp? Hij vindt dat ik niet genoeg doe en alles wat ik doe is negatief. Geeft een leidinggevende feedback? Deze is per definitie negatief. Doordat ik die situaties (onterecht) interpreteer als negatief, zal ik me ook daarnaar gaan gedragen. Misschien snauw ik naar mijn partner. Misschien ben ik ‘de constante stroom van kritiek’ van mijn leidinggevende zat en gooi er vervolgens met de pet naar. Vervolgens krijg ik te maken met een ‘selffulfilling prophecy’. Doordat ik steeds tegen mijn partner snauw, wordt zijn gedrag ook minder aardig. Doordat ik er op mijn werk met de pet naar gooi, heeft mijn leidinggevende daadwerkelijk kritiek en misschien raak ik mijn baan wel kwijt.

Iedereen zal situaties herkennen waar overtuigingen (ik ben niet goed genoeg, ik kan dit niet, iedereen is tegen mij, alles wat ik doe mislukt) bepalend zijn voor hoe een situatie overkomt, ervaren wordt, voelt. En is het niet vaak zo dat we denken dat we de enigen zijn met deze gevoelens? Dat niemand ons begrijpt? Dat wanneer iemand een andere interpretatie van de situatie heeft die misschien wat positiever is, diegene er helemaal niks van heeft begrepen? Wat maken we het onszelf soms onnodig moeilijk. En wat is het ingewikkeld om deze overtuigingen los te laten of te vervangen met iets positiefs.

Wanneer we het rond het thema inclusie over overtuigingen hebben, dan hebben we het vaak over ándere overtuigingen: biases en onbewuste vooroordelen. Overtuigingen over andere groepen mensen die maken dat we ze minder goed behandelen, benadelen, over het hoofd zien, buiten de samenleving plaatsen. Toch zijn de overtuigingen die wij over onszelf hebben net zo schadelijk en werken ook zij inclusie tegen. Sterker nog, ze zijn vaak de reden dan onze band met anderen verslechtert en we vergeten hoe verbonden we eigenlijk zijn.

Want als je het heel plat maakt, zijn we al inclusief. Een samenleving bestaat uit iedereen die er deel van uitmaakt. Wat maakt dat we het niet inclusief vinden is hoe we al deze ‘delen’ behandelen en faciliteren. Hoewel ieder lid van de samenleving evenveel waard is en evenveel waarde voor die samenleving heeft, doen we net of dit niet waar is. De mensen die in onze ogen meer waarde hebben, hebben het beter in het leven. De maatschappij is voor hen ingericht en ze hebben kansen verder te groeien en te ontplooien. De mensen die minder waarde hebben, hebben minder.

Het feit dat onze maatschappij zo ingericht is en blijft, is omdat we dit met z’n allen toestaan. Want laten we eerlijk zijn; als we écht wilden dat er geen armoede, discriminatie of uitsluiting meer was, dan konden we dat toch realiseren? Het is een confronterende uitspraak en ik realiseer me dat het onprettig is te lezen. Ik vind het zelf ook onprettig, want ik ben óók één van die mensen die het laat bestaan. Dat ik jarenlang actief ben binnen de armoedebestrijding en dagelijks werk aan inclusie en perspectief maakt me geen haar beter. Ik zal uitleggen waarom.

Op het moment dat ik denk dat ik minder ben dan een ander en een ander dus meer, geef ik toe dat er mensen zijn die meer en minder waard zijn. Als ik vind dat ik niet genoeg doe omdat ik een beperking heb, zeg ik eigenlijk dat mensen die een beperking hebben niet genoeg doen. Als ik vind dat ik geen invloed heb omdat ik niet in de politiek zit, dan ontneem ik de miljoenen stemmen die niet in de politiek zitten van hun geluid.

Het is heel makkelijk te denken dat de ander heel groot, machtig en invloedrijk is en wij zelf klein en onbetekenend. En natuurlijk hebben we allemaal onze cirkel van invloed en allemaal onze rol. Maar al die rollen en cirkels hebben evenveel waarde. We zijn állemaal evenveel waard. We hebben állemaal invloed, allemaal een stem. Dat ervaren we vaak niet zo, dat voelt vaak niet zo, maar het is wel waar.

En dit is waarom werken aan een inclusieve samenleving begint bij onze eigen overtuigingen. Niet in de eerste plaatst die over een ander, maar die over onszelf (we komen dan vanzelf wel bij die ander terecht). Het is prachtig wanneer we strijden voor inclusie, maar wanneer we dat enkel buiten onszelf doen, dan lopen we weg voor het echte probleem. Het vraagt moed om naar binnen te kijken en te zien dat je je meer of minder dan een ander voelt en dat dit invloed heeft op je gedrag. Het vraagt moed om het anders te doen, voor jezelf én die ander.

Als je vandaag die moed niet hebt, dat is oké. Laat de woorden van deze blog op je inwerken en merk of je er nu iets mee kan. Misschien is nu niet het moment en dat is ook oké. Het belangrijkste wat je vandaag mee kan nemen uit dit verhaal is de wetenschap dat jij zo ongelooflijk veel waarde hebt. De samenleving kan niet zonder jou, want je bent een belangrijke schakel in het geheel. Door gewoon te zijn wie je bent en te vertrouwen op die waarde, breng je zoveel aan de wereld om je heen. Elke dag dat je iemand spreekt, mailt of aankijkt, raak je die persoon. Je hebt altijd invloed op jouw omgeving. Ik wens je toe dat je dit kan aannemen, jouw waarde kan ervaren en dat je die invloed vanuit je hart gebruikt.

 

PS: We hebben een mooie Masterclass over Belemmerende Overtuigingen met antropologe Inge Orlemans. Je vindt de opname hier.