Column Hanneke Poelmans – Rust

Mijn hoofd staat nooit stil. Altijd zijn er gedachten, woorden, flarden van gesprekken, dagdromen en bijna altijd is er muziek. Een liedje dat urenlang op repeat staat in mijn hoofd, soms een hele dag lang. En ook in mijn slaap gaat het door. Ik weet niet beter, het hoort bij mij. ’T giet zoas ’t giet, zoals Skik zong (en dat dan duizend keer…). Maar soms verlang ik naar rust. Niet naar complete stilte. Ik zou het doodeng vinden om niks meer te denken. Maar vooral geen anxiety meer. Die constante onder alles liggende angst voor situaties. Dat ik iets verkeerds zeg of doe, dat ik iets vergeet, dat ik een blunder bega of iemand beledig zonder het te merken. Elke situatie is voor mijn autistische brein als nieuw. Er is geen automatische piloot. Dus ik moet constant scherp zijn. Aanstaan. De normale dagelijkse taken bezorgen me al stress. En ik moet me supergoed concentreren. Anders lukt het niet. Multitasken is aan mij als autist niet besteed. Tegen me praten terwijl ik een ei bak? Liever niet. Ik heb niet voor niets een automatenrijbewijs. Schakelen lukte mij letterlijk niet.

Als kind dacht ik dat iedereen dat had. Dat iedereen continu een innerlijke monoloog voerde in zijn hoofd. Dat iedereen muziek hoorde. Kinderen voor Kinderen bevestigde dat met het fantastische nummer Ik word altijd wakker met een wijsje in mijn hoofd. Pas veel later begreep ik dat er ook mensen zijn die soms niks denken. Geen stemmetje dat situaties tot in den treure analyseert, vooraf, tijdens én na de gebeurtenis. Rust.

Vorige week was het Autismeweek rondom de vraag ‘Wat is rust voor jou?’. De Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) lanceerde de campagne om mensen erop te wijzen dat rust voor mensen met autisme cruciaal is, zeker in een wereld vol met prikkels. De NVA riep op om stil te staan bij hoe we onze maatschappij en publieke ruimtes inrichten. ‘Creëren we wel genoeg ruimte voor rust?  En geven we anderen wel voldoende ruimte om dingen in hun eigen tempo te doen?’ De vereniging vroeg om meer rustige plekken en momenten, meer omgevingen zonder onnodige prikkels. Om zo ruimte voor autisme te maken.

Ironisch genoeg was het door de Autismeweek megadruk. Het hele land liep over van de activiteiten, zo leek het. Ook op de radio, op tv en in de kranten werd er volop aandacht besteed aan deze week. Op LinkedIn verzuchtte autisme-expert Peter Vermeulen dat al die aandacht juist voor overprikkeling zorgde. Toch is het positief dat er tegenwoordig zoveel over autisme te horen en te leren valt. Afgelopen periode kwam een recordaantal boeken uit van autistische vrouwen. Ik heb ze allemaal besteld en ga ze met veel plezier lezen.

Het is mooi dat er meer aandacht komt voor prikkelvrije ruimtes en meer rust op openbare plekken. Het moment dat er geen muziek meer aanstaat in winkels, wachtkamers of bedrijfskantines kan voor mij niet snel genoeg komen. Toch neemt dat de drukte in mijn hoofd niet weg. Een van de mooiste momenten van de film The Truman Show vind ik de eindscène waarbij hoofdpersoon Truman (Jim Carrey) wordt toegesproken door Christof (Ed Harris), de regisseur die bleek het hele leven van Truman in scène te hebben gezet. Truman roept hem dan toe: ‘You never had a camera in my head, did you?’ Zijn hoofd was de enige plek waar hij vrij kon zijn, waar géén camera was die hem in de gaten hield. Het is een van de krachtigste eigenschappen van ons menszijn. Die Gedanken sind frei. Ook in dit AI-tijdperk een geruststellende gedachte. Maar wat als je hoofd een gevangenis is? De gedachten zijn vrij. Maar soms hoop ik op bevrijding.